Sık Sorulan Sorular
Borsa İstanbul, hisse alım satımı, temettü, KAP ve yatırım süreciyle ilgili en çok sorulan konulara anlaşılır cevaplar.
Başlangıç: BIST ve Hisse Senedi Temelleri
Borsa İstanbul (BIST) nedir?+
Borsa İstanbul, Türkiye'nin tek organize menkul kıymet borsasıdır. 2013 yılında İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB), İstanbul Altın Borsası ve Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası'nın (VOB) birleşmesiyle kuruldu. Pay piyasası, borçlanma araçları piyasası, vadeli işlem ve opsiyon piyasası (VİOP), kıymetli madenler piyasası gibi alt piyasalardan oluşur.
Hisse senedi nedir, neye yarar?+
Hisse senedi, bir anonim şirketin sermayesinin belirli bir bölümünü temsil eden ve sahibine ortaklık hakkı veren kıymetli evraktır. Ortak olduğunuz şirket kar ettiğinde temettü alabilir, genel kurulda oy kullanabilir, sermaye artırımlarında yeni pay alma önceliğine sahip olursunuz. Daha fazla bilgi için ilgili rehber yazımıza göz atın.
BIST 30, BIST 50, BIST 100 arasındaki fark nedir?+
Bunlar Borsa İstanbul'un ana endeksleridir. BIST 30, piyasa değeri ve işlem hacmi en yüksek 30 şirketi içerir — genelde en likit hisseler burada yer alır. BIST 50 ve BIST 100 aynı metodolojiyle sırasıyla 50 ve 100 şirketi kapsar. Endeks bileşimleri her 3 ayda bir revize edilir; listeden çıkarılan veya eklenen şirketler olabilir.
Alım Satım ve Takas
BIST'te hisse nasıl alınır?+
Önce SPK tarafından yetkilendirilmiş bir aracı kurumda (örnek: Midas, Gedik Yatırım, İş Yatırım, Ak Yatırım, Garanti BBVA Yatırım) yatırım hesabı açmanız gerekir. Hesap açılışında T.C. kimlik, MASAK uygunluk testi ve dijital imza süreçleri yapılır. Hesaba para yatırıp, kurumun işlem uygulamasından istediğiniz hissenin sembolünü arayarak alım emri verebilirsiniz.
T+2 takas ne demek?+
BIST pay piyasasında alım-satım işlemleri işlem gününden iki iş günü sonra sonuçlanır (settle olur). Yani pazartesi bir hisse aldıysanız para çarşamba günü hesabınızdan çekilir, hisse çarşamba günü portföyünüze tam olarak yerleşir. Satış da aynı şekilde T+2 günde tamamlanır.
Emir türleri neler?+
En yaygın emir türleri şunlar: Piyasa emri (mevcut en iyi fiyattan alım-satım, hızlı ama fiyat garantisi yok); Limit emri (belirlediğiniz fiyattan veya daha iyisinden yapılan işlem); Kademeli emir (fiyat belirli seviyelere ulaştıkça otomatik açılan alt emirler); Kalanı İptal Et (KİE) ve Hepsi Yap veya Hiç Yapma (AON) gibi özel varyasyonlar da mevcuttur.
İşlem komisyonu ne kadar?+
Aracı kurumdan kuruma değişir. Tipik aralık: işlem hacminin %0.05 — %0.30'u. Bunun üzerine Borsa payı, BSMV (%5) ve takas gideri gibi eklenen kalemler olur. Yüksek hacimli yatırımcılar için kademeli indirimli komisyon anlaşmaları vardır. Uygulamalı fintech aracı kurumları (Midas vb.) bazı ürünlerde "0 komisyon" sunabilir.
Temettü ve Kâr Payı
Temettü nedir?+
Temettü (kâr payı), bir anonim şirketin elde ettiği karın bir kısmını ortaklarına dağıtmasıdır. Yatırımcı için hisse fiyat artışından ayrı ikinci bir getiri kaynağıdır. BIST'te temettü dağıtım kararları yıllık olağan genel kurulda alınır ve KAP üzerinden duyurulur.
Temettü stopajı nedir?+
Türkiye\'de gerçek kişilerin aldığı brüt temettü, kaynakta vergi kesintisine tabidir. Stopaj oranı Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile zaman zaman güncellenir. Kurumsal yatırımcılar için oran farklıdır. Net temettü, brüt tutar eksi stopajın toplamıdır.
Temettü almak için ne zaman hisseye sahip olmam gerekir?+
Temettü ödeme tarihi KAP\'ta ilan edilir. Ödeme tarihinden önceki işlem gününde (ex-temettü tarihi) hisseye sahip olan yatırımcılar temettü alır. Ex-temettü tarihinde hisse fiyatı genelde temettü kadar düşer; "ucuzladı" zannetmemek önemli.
KAP ve Şirket Bilgileri
KAP nedir?+
Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP), halka açık şirketlerin yatırımcıları etkileyebilecek tüm önemli bilgileri anlık olarak duyurmak zorunda oldukları resmi platformdur. Finansal tablolar, özel durum açıklamaları, sermaye artırımları, temettü kararları, yönetim değişiklikleri KAP\'ta duyurulur. kap.org.tr
Bilançolar ne zaman açıklanır?+
BIST\'te işlem gören şirketler çeyreklik bilanço yayınlar: 1. çeyrek için 15 Mayıs\'a kadar, 2. çeyrek için 15 Ağustos, 3. çeyrek için 15 Kasım, yıl sonu (4. çeyrek) için 15 Mart\'a kadar. Bilanço öncesinde ve sonrasında hisse fiyatlarında oynaklık artabilir.
Sermaye artırımı ne demek?+
Şirketin kayıtlı sermayesinin artırılmasıdır. Üç yöntem vardır: bedelli (ortaklar yeni pay için para öder), bedelsiz (şirketin iç kaynaklarından ücretsiz pay dağıtılır), halka arz (yeni paylar borsada halka satılır). Her birinin yatırımcıya etkisi farklıdır; KAP bildirimleri dikkatle okunmalıdır.
Yatırımcı Perspektifi
BIST'e yatırım yapmak riskli mi?+
Her menkul kıymet belirli bir risk taşır. BIST\'te döviz kuru, politika faizi, küresel piyasa hareketleri, jeopolitik gelişmeler kısa vadede fiyatları etkileyebilir. Uzun vadeli yatırımcı için tarihsel olarak endeks TL bazında enflasyonun üzerinde getiri sağlamıştır; ancak tek tek hisseler bu ortalamanın çok altında veya üstünde performans gösterebilir. Çeşitlendirme temel korunma aracıdır.
Kaç hisseye dağıtmak yeterli?+
Genel tavsiye: minimum 8-12 farklı sektörden hisse. Bir sektöre yüzde 25\'ten fazla yüklenmek konsantrasyon riski yaratır. Eğer sektör analizi yapmak istemiyorsanız endeks fonları (BIST 30 veya BIST 100\'ü takip eden ETF\'ler) doğal bir çeşitlendirme sağlar.
Temel analiz mi teknik analiz mi?+
İkisi farklı sorulara cevap verir. Temel analiz (F/K, PD/DD, FAVÖK vb.) "Bu şirket ucuz mu değerli mi?" sorusunu yanıtlar — uzun vadeli yatırım kararları için elverişli. Teknik analiz (mum grafikler, hareketli ortalamalar, destek-direnç) "Ne zaman alayım/satayım?" sorusuyla ilgilenir — kısa dönemli zamanlama için kullanılır. Çoğu deneyimli yatırımcı ikisini birlikte kullanır.
Temettü odaklı mı büyüme odaklı mı yatırım?+
Temettü odaklı yatırımcılar düzenli nakit akışı için bankalar, telekom, enerji gibi olgun sektörleri tercih eder; bu hisseler tipik olarak %5-12 temettü verimi sunar. Büyüme odaklı yatırımcılar teknoloji, savunma sanayii, sağlık gibi hızlı büyüyen sektörlere yönelir — temettü verimi düşük olabilir ama fiyat artışı daha agresiftir. Doğru karışım yatırımcının yaşına, vergi durumuna, risk toleransına göre şekillenir.
Platform ve Veri
hisseleri.com fiyat verilerini nereden alıyor?+
Fiyat ve grafik verileri TradingView\'ın lisanslı embed widget\'ları aracılığıyla görüntülenir. Veriler en az 15 dakika gecikmeli olabilir ve TradingView sunucularında kalır — hisseleri.com fiyat saklamaz veya yeniden yayınlamaz.
KAP bildirimleri ne sıklıkta güncelleniyor?+
KAP bildirimleri, tarayıcınız sayfayı açtığı anda canlı olarak KAP\'tan çekilir (bizim PHP proxy\'miz üzerinden, 5 dakikalık cache ile). Yani sayfayı yenilediğinizde son bildirimler karşınıza gelir.
Portföy verilerim güvende mi?+
Portföy özelliği tamamen tarayıcınızda (localStorage) çalışır. Hiçbir veri sunucuya gönderilmez, sunucuda saklanmaz. Tarayıcı verilerini sildiğinizde portföy de silinir. Yedeklemek için CSV dışa aktarımını kullanabilirsiniz.