Temel Analiz: F/K, PD/DD, FAVÖK

Temel analiz, bir şirketin finansal sağlığını, karlılığını ve gerçek değerini rakamlarla anlamaya çalışır. Aşağıda en çok kullanılan üç oran anlatılmıştır.

1. F/K — Fiyat / Kazanç Oranı

F/K = Hisse Fiyatı ÷ Hisse Başına Kâr formülü ile hesaplanır. Örneğin 50 TL’den işlem gören ve son 12 ayda 5 TL kâr açıklayan bir hissenin F/K’sı 10’dur. Yorumu:

• Düşük F/K (örn: 5): Hisse ucuz olabilir, ama kazanç düşüyorsa tuzak da olabilir.
• Yüksek F/K (örn: 30): Pazar gelecekte büyük kazanç bekliyor; temkin gerekir.
• F/K’yı sektör ortalaması ile karşılaştırmak kritik — bankacılık F/K’ları ile teknoloji aynı ölçekte değildir.

2. PD/DD — Piyasa Değeri / Defter Değeri

PD/DD = Piyasa Değeri ÷ Özkaynak. Eğer PD/DD = 1 ise hissenin piyasa değeri bilançodaki özsermayeye eşittir. 2-3 olması yatırımcının şirkete defter değerinin 2-3 katını verdiği anlamına gelir. Bankacılık gibi sermaye yoğun sektörlerde PD/DD özellikle anlamlıdır; 1’in altı potansiyel olarak ucuzluk işareti sayılır ama neden ucuz olduğunu sormak gerekir.

3. FAVÖK (EBITDA)

FAVÖK: Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kâr. Şirketin asıl operasyonel nakit yaratma gücünü gösterir. Finansman giderleri ve muhasebesel amortisman etkisi elenince şirket ne kadar para üretiyor sorusunun cevabıdır. FAVÖK marjı (FAVÖK ÷ Satışlar) yüksekse şirket verimli çalışıyor demektir.

Pratik Bakış

Tek bir oran asla tek başına karar vermeye yetmez. Analiz yaparken:

• Aynı sektördeki rakiplerle karşılaştırın.
• Son 3-5 yıllık trendi inceleyin (oran büyüyor mu, daralıyor mu?).
• Oranı şirketin KAP’ta yayımladığı bağımsız denetim raporuyla doğrulayın.
• Teknik analizden ayrı — temel analiz “ne zaman” değil “ne” sorusunun cevabıdır.